مراقبت از بخیه: حمام، پانسمان و زمان کشیدن بخیه در هر جای بدن
پاسخ کوتاه: بخیه را ۲۴ تا ۴۸ ساعت اول خشک و پوشیده نگه دارید. بعد از آن دوش گرفتن و شستن ملایم بخیه با آب و صابون اشکالی ندارد، به شرطی که زخم را نسابید، بعد آرام خشکش کنید و آن را در وان یا استخر خیس نخورانید. بخیه‌های معمولی، بسته به جای بدن، بین ۵ تا ۱۴ روز بعد کشیده می‌شوند: صورت زودتر، پا و روی مفاصل دیرتر. بخیه‌ی جذبی خودش از بین می‌رود. قرمزی که پخش می‌شود، درد و ورم بیشتر، ترشح چرکی یا باز شدن بخیه را همان روز نشان دهید.
خیلی‌ها فکر می‌کنند بخیه تا روز کشیدن نباید یک قطره آب ببیند، یا بخیه‌ای را که اذیت می‌کند خودشان می‌کشند. هر دو اشتباه رایج‌اند. این مقاله راهنمای مراقبت از بخیه در خانه است، از روز اول تا بعد از کشیدن آن. برای زخم‌های بعد از عمل، مراقبت از زخم جراحی را هم ببینید.
مراقبت از بخیه روزبه‌روز
۲۴ تا ۴۸ ساعت اول
- پانسمان روی بخیه را باز نکنید و خشک نگهش دارید.
- اگر بخیه روی دست یا پاست، آن را بالاتر از سطح قلب نگه دارید تا ورم و درد کمتر شود.
- کمی خون یا ترشح صورتی روی پانسمان طبیعی است. اگر خون از پانسمان رد شد، ۱۰ دقیقه فشار ملایم و مداوم روی آن بدهید.
بعد از دو روز
- می‌توانید دوش بگیرید. آب ولرم را روی بخیه جاری کنید، اطرافش را با کمی صابون ملایم بشویید، بخیه را نسابید و با حوله‌ی تمیز آرام خشک کنید.
- تا روز کشیدن بخیه، در وان، استخر، دریا و حمام بخار نروید.
- اگر دلمه یا خون خشک روی بخیه جمع شده، با آب و صابون هنگام دوش نرم می‌شود؛ آن را با ناخن نکنید.
- اگر بخیه با لباس تماس دارد یا ترشح دارد، یک پانسمان سبک روی آن بگذارید و روزانه یا هر وقت خیس شد عوضش کنید. در غیر این صورت، باز گذاشتن بخیه‌ی خشک اشکالی ندارد.
- پماد آنتی‌بیوتیک یا کرم دیگری روی بخیه‌ی تمیز لازم نیست، مگر پزشک گفته باشد.
فعالیت
کاری که لبه‌های زخم را بکشد، مثل ورزش سنگین، بلند کردن بار یا کش آوردن مفصلی که بخیه رویش است، تا کشیدن بخیه انجام ندهید. بخیه روی کف دست، انگشتان و زانو بیشتر در خطر باز شدن است.
بخیه را کی بکشیم؟
| جای بخیه | زمان معمول کشیدن |
|---|---|
| صورت و پلک | ۳ تا ۵ روز |
| سر (پوست سر) | ۷ تا ۱۰ روز |
| گردن | ۵ تا ۷ روز |
| قفسه‌ی سینه، شکم، دست و بازو | ۷ تا ۱۰ روز |
| پشت و ساق پا | ۱۰ تا ۱۴ روز |
| کف پا و روی مفاصل | ۱۰ تا ۱۴ روز |
این زمان‌ها تقریبی‌اند و پزشک ممکن است بسته به زخم، سن، دیابت یا مصرف کورتون آن را تغییر دهد. منگنه‌های جراحی هم معمولاً در همین بازه‌ها برداشته می‌شوند. بخیه‌ی جذبی بین یک تا چند هفته خودش آب می‌شود یا می‌افتد. چسب پوستی در حدود ۵ تا ۱۰ روز خودش جدا می‌شود و نوارهای چسبی هم در یکی دو هفته؛ آن‌ها را نکنید.
خودم بخیه را بکشم؟
بهتر است نه. درمانگر پیش از کشیدن بخیه بررسی می‌کند که زخم کامل بسته شده و با قیچی و پنس استریل، بدون باقی گذاشتن نخ زیر پوست، آن را درمی‌آورد. بخیه‌ای که زود کشیده شود، زخم را باز می‌کند و بخیه‌ای که خیلی دیر بماند، جای نقطه‌نقطه روی پوست می‌گذارد و احتمال عفونت را بالا می‌برد.
بعد از کشیدن بخیه
- اگر درمانگر نوار چسبی روی زخم گذاشت، بگذارید خودش بیفتد.
- تا چند هفته از ضربه و کشش روی جای بخیه مراقبت کنید؛ استحکام کامل زخم چند ماه طول می‌کشد.
- جای زخم را بعد از بسته شدن کامل، با کرم ساده چرب و ماساژ دهید و تا یک سال از آفتاب دور نگه دارید یا ضدآفتاب بزنید.
- ژل یا ورقه‌ی سیلیکونی جای زخم را صاف‌تر می‌کند.
چه چیزی طبیعی است؟
کمی قرمزی باریک در امتداد بخیه، ورم خفیف، کمی درد که روزبه‌روز کمتر می‌شود و خارش در روزهای بعد طبیعی‌اند. بخیه‌ای که بیش از حد سفت به نظر می‌رسد چون زخم کمی ورم کرده، معمولاً با کم شدن ورم شل‌تر می‌شود.
- قرمزی دور بخیه پخش می‌شود، یا درد و ورم بعد از روز دوم و سوم بیشتر شده است.
- از بخیه ترشح کدر، زرد یا بدبو می‌آید (نشانه‌های عفونت زخم).
- بخیه‌ای باز شده یا لبه‌های زخم از هم فاصله گرفته است (باز شدن زخم).
- تب دارید یا انگشتان بعد از بخیه‌ی دست بی‌حس شده‌اند.
بدون معطلی همین حالا به نزدیک‌ترین بیمارستان بروید اگر:
- خونریزی با ۱۰ دقیقه فشار مداوم بند نمی‌آید.
در کلینیک زخم پلاس بخیه‌ها بررسی و در زمان مناسب کشیده می‌شوند و بخیه‌های عفونی یا بازشده درمان می‌شوند. از صفحه‌ی مشاوره وقت بگیرید. اگر هنوز نمی‌دانید زخمتان بخیه لازم دارد یا نه، آیا زخم من بخیه می‌خواهد را بخوانید.
پرسش‌های پرتکرار
با بخیه حمام بروم؟
بعد از ۲۴ تا ۴۸ ساعت، دوش کوتاه اشکالی ندارد. بخیه را نسابید و بعد آرام خشک کنید. خیس خوردن طولانی در وان یا استخر را تا کشیدن بخیه کنار بگذارید.
روی بخیه بتادین یا الکل بزنیم؟
لازم نیست. شستن ملایم با آب و صابون کافی است. الکل و بتادین غلیظ پوست تازه را آزار می‌دهند و ترمیم را کند می‌کنند.
نخ بخیه‌ی جذبی بیرون زده، چه کنم؟
گاهی سر نخ بخیه‌ی جذبی از زخم بیرون می‌زند. آن را نکشید؛ اگر اذیت می‌کند یا دورش قرمز شده، درمانگر آن را کوتاه می‌کند یا درمی‌آورد.
منابع
- NHS. How long do stitches take to heal? / Stitches and staples. nhs.uk
- Forsch RT و همکاران. Laceration repair: a practical approach. Am Fam Physician 2017.
- Heal C و همکاران. Can sutures get wet? Prospective randomised controlled trial of wound management in general practice. BMJ 2006.
مقالههای مرتبط
باز شدن زخم جراحی: علت، کار درست در لحظهی باز شدن و درمان
چرا زخم بخیهشده بعد از عمل باز می‌شود و چه باید کرد؟ علتها، نشانهها، کمکهای اولیه، درمان با پانسمان، وکیوم…
۵ دقیقه مطالعه
عفونت محل جراحی: نشانهها، عوامل خطر، پیشگیری و درمان
عفونت زخم جراحی کی و چطور پیدا می‌شود؟ سه سطح عفونت، نشانهها، کسانی که بیشتر در خطرند، پیشگیری پیش و…
۵ دقیقه مطالعه
آیا زخم من بخیه می‌خواهد؟ نشانهها، زمان مناسب و روشهای بستن زخم
کدام زخم بخیه لازم دارد؟ لبه‌های باز، عمق، خونریزی، جای زخم، گاز گرفتگی و آسیب عصب و تاندون؛ زمان مناسب…
۵ دقیقه مطالعه
دیدگاه خود را بنویسید