ترک پاشنه در دیابت: علت، درمان و چه وقت خطرناک است

چرا پاشنه‌ی افراد دیابتی ترک می‌خورد؟

پوست کف پا رطوبت خود را از غدد عرق می‌گیرد. در دیابت، آسیب عصب‌های خودکار بدن (بخشی از نوروپاتی دیابتی) کار این غدد را کم می‌کند و پوست پا خشک و کم‌انعطاف می‌شود. پاشنه که با هر قدم پهن می‌شود، در این پوست سفت و خشک شکاف برمی‌دارد. عامل‌های دیگر:

• کفش و دمپایی پشت‌باز که پاشنه را بی‌حمایت می‌گذارند و چربی زیر پاشنه را به طرفین پهن می‌کنند.
• ایستادن طولانی، اضافه وزن و راه رفتن روی سطح سفت.
• آب داغ، شستن زیاد و صابون‌های قوی که چربی طبیعی پوست را می‌شویند.
• قارچ پوست پا که گاهی فقط به شکل خشکی و پوسته‌پوسته شدن دیده می‌شود.
• کم‌آبی بدن و قند خون بالا.

چرا ترک پاشنه برای فرد دیابتی مهم است؟

ترک عمیق یعنی پوست باز شده و میکروب راه ورود دارد. اگر پا بی‌حس باشد، ترکی که خون آمده یا عفونی شده درد ندارد و دیده نمی‌شود. اگر خون‌رسانی پا هم کم باشد، این شکاف ممکن است به زخم پاشنه برسد که از سخت‌ترین زخم‌های پای دیابتی برای ترمیم است.

درمان و مراقبت در خانه

1. هر روز مرطوب کنید: بعد از شستن و خشک کردن پا، روی پاشنه و کف پا (نه لای انگشتان) کرم بمالید. کرم‌های حاوی اوره (معمولاً ۱۰ تا ۲۵ درصد) پوست ضخیم را نرم‌تر می‌کنند؛ اگر ترک باز و دردناک است، اول با پزشک مشورت کنید چون اوره ممکن است بسوزاند.
2. شب‌ها جوراب نخی بپوشید: بعد از کرم زدن، تا کرم بیشتر بماند.
3. کفش پشت‌بسته بپوشید: با زیره‌ی نرم و حمایت پاشنه. در خانه هم دمپایی پشت‌دار.
4. پوست ضخیم را خودتان نتراشید: تیغ، سوهان فلزی و سنگ پای زبر روی پای دیابتی زخم می‌سازد. پوست ضخیم پاشنه را درمانگر در کلینیک با ابزار استریل برمی‌دارد.
5. پا را در آب داغ نخیسانید: پوست را خشک‌تر می‌کند و پای بی‌حس ممکن است بسوزد.
6. آب کافی بنوشید و قند را کنترل کنید.

درد پاشنه در دیابت

درد پاشنه همیشه از ترک نیست. التهاب نیام کف پا (فاشیای پلانتار) و خار پاشنه در افراد دیابتی هم شایع است. اما در پایی که بی‌حس بوده، درد تازه یا ورم و گرمی پاشنه می‌تواند نشانه‌ی عفونت یا آسیب استخوان و مفصل (پای شارکو) باشد و باید معاینه شود (زخم پای دیابتی چیست).

پرسش‌های پرتکرار

وازلین برای ترک پاشنه خوب است؟

وازلین رطوبت پوست را نگه می‌دارد و برای پوست خشک مناسب است، به‌خصوص شب‌ها با جوراب. روی ترک باز و خونی، اول با درمانگر مشورت کنید.

آیا پدیکور برای ترک پاشنه فرد دیابتی مجاز است؟

پدیکور با تیغ و ابزار غیراستریل برای پای دیابتی خطرناک است. برداشتن پوست ضخیم را به درمانگر زخم یا متخصص پا بسپارید.

ترک پاشنه نشانه‌ی دیابت است؟

ترک پاشنه در افراد غیردیابتی هم خیلی شایع است و به‌تنهایی نشانه‌ی دیابت نیست. ولی اگر با تشنگی، ادرار زیاد یا کاهش وزن همراه است، قندتان را آزمایش کنید (علائم دیابت).