مراقبتهای پس از دبریدمان: پانسمان، درد، غذا و نشانههای هشدار
پاسخ کوتاه: بعد از دبریدمان، زخم معمولاً بزرگتر، سرختر و کمی خونآلود به نظر میرسد که طبیعی است. پانسمان را تا زمانی که درمانگر گفته باز نکنید، اگر کمی خون از آن رد شد ۱۰ دقیقه فشار ملایم بدهید، برای درد طبق دستور مسکن بخورید و عضو را بالا نگه دارید. فشار را از روی زخم بردارید، غذای پروتئیندار بخورید، قند خون را کنترل کنید و سیگار نکشید. خونریزی که بند نمیآید، درد و قرمزی رو به افزایش، ترشح بدبو یا تب، یعنی باید همان روز با کلینیک تماس بگیرید.
دبریدمان بافت مرده را از روی زخم برمیدارد تا ترمیم شروع شود (دبریدمان زخم چیست). چند روز بعد از آن، زخم در حساسترین وضعیت است: بافت تازهای که بیرون آمده باید محافظت شود تا رشد کند. این مقاله راهنمای همین روزهاست.

چه چیزی طبیعی است؟
- زخم بزرگتر و عمیقتر از قبل به نظر میرسد، چون اندازهی واقعی آن پیدا شده است.
- کف زخم سرختر است و ممکن است در ساعتهای اول کمی خون بدهد.
- کمی درد یا سوزش در روز اول، بهخصوص وقتی بیحسی تمام میشود.
- ترشح صورتی یا شفاف روی پانسمان.
مراقبت از پانسمان
- پانسمانی را که در کلینیک گذاشته شده، تا زمانی که درمانگر گفته باز نکنید.
- اگر کمی خون از پانسمان رد شد، آن را برندارید؛ یک گاز تمیز رویش بگذارید و ۱۰ دقیقه فشار ملایم بدهید.
- پانسمان را خشک نگه دارید. اگر اجازهی دوش دارید، روی آن پوشش ضدآب بکشید.
- در تعویضهای بعدی، دستها را بشویید، زخم را با سرم یا آب تمیز بشویید و پانسمان تجویزشده را بگذارید (شستوشوی زخم).
- پماد، پودر یا مادهی دیگری بدون نظر درمانگر روی زخم نزنید.
درد
مسکن ساده طبق دستور پزشک معمولاً کافی است. اگر میدانید تعویض پانسمان دردناک است، نیم ساعت قبل از آن مسکن بخورید. پانسمان چسبیده را با سرم خیس کنید تا راحت جدا شود. دردی که در روزهای بعد بیشتر میشود، طبیعی نیست.
برداشتن فشار و استراحت
- اگر زخم روی پاست، تا جای ممکن روی آن راه نروید و از کفش، چکمه یا عصایی که تجویز شده استفاده کنید (برداشتن فشار از زخم پا).
- اگر زخم بستر است، بیمار نباید روی آن بخوابد (پیشگیری از زخم بستر).
- در دو سه روز اول، دست یا پا را بالاتر از قلب نگه دارید تا ورم و درد کمتر شود.
غذا
بافت تازه از پروتئین ساخته میشود. در هر وعده منبع پروتئین بخورید: تخممرغ، لبنیات، مرغ، ماهی، گوشت یا حبوبات، و آب کافی بنوشید. پرهیز غذایی خاصی بعد از دبریدمان لازم نیست و این باور که تخممرغ یا ماهی زخم را عفونی میکند درست نیست (تغذیه برای ترمیم زخم). اگر دیابت دارید، قند خون را دقیق کنترل کنید.
دارو
داروهای همیشگی خود را ادامه دهید، مگر پزشک چیز دیگری گفته باشد. اگر آنتیبیوتیک تجویز شده، دورهی آن را کامل کنید. آنتیبیوتیک برای هر دبریدمانی لازم نیست و فقط وقتی عفونت هست تجویز میشود.
جلسهی بعد
در زخمهای مزمن، بافت مرده دوباره تشکیل میشود و دبریدمان در جلسههای بعد تکرار میشود. به جلسههای پیگیری بیایید؛ درمانگر اندازهی زخم را میسنجد و پانسمان را بر اساس حال زخم تنظیم میکند. در زخمهای بزرگتر، بعد از دبریدمان گاهی وکیوم تراپی شروع میشود.
- خونریزی با ۱۰ دقیقه فشار ملایم بند نمیآید یا پانسمان مدام خیس از خون میشود.
- درد، قرمزی یا ورم اطراف زخم در روزهای بعد بیشتر شده است.
- ترشح زخم کدر، سبز یا بدبو شده است (عفونت زخم).
بدون معطلی همین حالا با کلینیک تماس بگیرید یا به نزدیکترین بیمارستان بروید اگر:
- تب و لرز، گیجی یا ضعف شدید پیدا کردهاید.
اگر بعد از دبریدمان سؤالی دارید یا زخم آنطور که انتظار داشتید پیش نمیرود، با کلینیک زخم پلاس تماس بگیرید. از صفحهی مشاوره یا تماس با ما وقت بگیرید. اصول کلی را در مراقبت از زخم در خانه بخوانید.
پرسشهای پرتکرار
بعد از دبریدمان کی میتوانم حمام کنم؟
بستگی به نوع پانسمان و دستور درمانگر دارد. معمولاً بعد از ۲۴ تا ۴۸ ساعت دوش کوتاه با پوشش ضدآب روی پانسمان یا همزمان با تعویض پانسمان اشکالی ندارد.
زخم بعد از دبریدمان چقدر طول میکشد تا خوب شود؟
به نوع و اندازهی زخم و درمان علت آن بستگی دارد. زخمی که تمیز شده و علتش درمان میشود، معمولاً از همان هفتههای اول شروع به کوچک شدن میکند.
چرا زخمم بعد از دبریدمان بزرگتر شد؟
بافت مردهای که روی زخم بود، اندازهی واقعی آن را پنهان کرده بود. زخم واقعاً بزرگتر نشده، بلکه حالا دیده میشود و میتواند ترمیم شود.
منابع
- Strohal R و همکاران. EWMA Document: Debridement. J Wound Care 2013.
- Murphy C و همکاران. Defying hard-to-heal wounds with an early antibiofilm intervention strategy: wound hygiene. J Wound Care 2020.



دیدگاه خود را بنویسید