پانسمان زخم بستر: کدام پانسمان برای کدام مرحله

پانسمان در زخم بستر چه کاری می‌کند؟

پانسمان خوب زخم را کمی مرطوب نگه می‌دارد تا سلول‌ها بتوانند رویش کشیده شوند، ترشح اضافه را جذب می‌کند، پوست اطراف را خیس نمی‌کند، زخم را از ادرار و مدفوع و ساییدگی محافظت می‌کند و موقع برداشتن، به بافت تازه نمی‌چسبد. هیچ پانسمانی به‌تنهایی زخم بستر را خوب نمی‌کند؛ اگر بیمار روی زخم بخوابد، بهترین پانسمان هم بی‌اثر است (درمان زخم بستر).

کدام پانسمان برای کدام مرحله؟

زخم بستر نزدیک مقعد و ناحیه‌ی تناسلی

زخم‌های روی دنبالچه و باسن زیاد با ادرار و مدفوع آلوده می‌شوند. پانسمانی انتخاب می‌شود که لبه‌اش خوب بچسبد و نشت نکند (مثلاً فوم یا هیدروکلوئید با لبه‌ی چسبنده یا شکل مخصوص دنبالچه). هر بار که پانسمان آلوده شد، باید همان موقع عوض شود. پوست اطراف را با کرم یا اسپری محافظ پوشش دهید.

تعویض پانسمان زخم بستر، قدم به قدم

1. دست‌ها را بشویید و دستکش بپوشید؛ اگر بیمار درد دارد، طبق دستور پزشک کمی قبل‌تر مسکن بدهید.
2. بیمار را به پهلو بچرخانید. چسب را از لبه، هم‌جهت با مو و موازی پوست بکشید؛ پانسمانی که به زخم چسبیده با چند قطره سرم نرم می‌شود و راحت جدا می‌شود.
3. پیش از دور انداختن، پشت پانسمان کهنه را ببینید: ترشح چقدر بوده و چه رنگی داشته؟ بعد کف زخم را: صورتی و سرخ است یا زرد و سیاه؟ بزرگ‌تر شده یا بو گرفته؟
4. زخم را با سرم شست‌وشو بشویید (آب اکسیژنه، الکل و بتادین غلیظ نه) و پوست اطراف را با ضربه‌های آرام خشک کنید.
5. محافظ پوست را روی پوست سالم دور زخم بزنید.
6. پانسمان جدید را بگذارید؛ اندازه‌اش طوری باشد که دست‌کم دو سه سانتی‌متر از پوست سالم را هم بپوشاند.
7. روز و ساعت این تعویض را با ماژیک روی خود پانسمان بزنید تا نفر بعدی بداند نوبت بعد کی است.

پانسمان‌ها و موادی که نباید استفاده کرد

• گاز خشک که مستقیم روی زخم بچسبد، و گاز خیس با سرم که روی زخم خشک شود؛ موقع برداشتن، بافت تازه را هم می‌کند و دردناک است.
• پودرها، پمادهای گیاهی، عسل خوراکی، زردچوبه، روغن و خمیر دندان.
• بستن پانسمان با چسب پهن دور تا دور بدن که پوست را می‌کشد.

انواع پانسمان‌های نوین و کاربرد کلی آن‌ها را در پانسمان‌های نوین زخم آورده‌ایم. برای این‌که بدانید زخم در کدام مرحله است، مراحل زخم بستر را ببینید.

پرسش‌های پرتکرار

بهترین پانسمان برای زخم بستر چیست؟

پانسمانی که با مرحله و ترشح همان زخم جور است. یک زخم ممکن است در طول درمان چند نوع پانسمان لازم داشته باشد؛ با عوض شدن زخم، پانسمان هم عوض می‌شود.

پانسمان زخم بستر را هر چند وقت عوض کنیم؟

بسته به نوع پانسمان: فیلم و هیدروکلوئید ممکن است چند روز بمانند، پانسمان زخم‌های پرترشح ممکن است روزانه عوض شود. پانسمان آلوده یا نشت‌کرده همان موقع.

آیا باید زخم بستر را باز گذاشت تا هوا بخورد؟

نه. زخمی که خشک و دلمه‌بسته شود دیرتر خوب می‌شود و در زخم بستر خطر آلودگی هم بیشتر است.