تشک مواج و وسایل کاهش فشار برای پیشگیری و درمان زخم بستر

تشک کاهش فشار چطور کار می‌کند؟

تشک‌های کاهش فشار دو جورند. بعضی بدن را در خود فرو می‌برند تا وزن روی سطح بزرگ‌تری پخش شود (فوم مخصوص، ژل، تشک بادیِ ثابت). بعضی دیگر فشار را جابه‌جا می‌کنند: سلول‌های بادی به نوبت پر و خالی می‌شوند تا هیچ نقطه‌ای مدت طولانی زیر فشار نماند (تشک مواج).

انواع تشک برای پیشگیری و درمان زخم بستر

راهنمای بین‌المللی زخم فشاری (EPUAP/NPIAP ۲۰۱۹) برای بیماران در خطر، دست‌کم یک تشک فوم مخصوص را توصیه می‌کند و برای کسانی که خطرشان بیشتر است یا نمی‌شود آن‌ها را به‌اندازه‌ی کافی جابه‌جا کرد، تشک‌های بادی فعال (مواج) را در نظر می‌گیرد.

چطور از تشک مواج درست استفاده کنیم؟

• بیشتر دستگاه‌ها پیچ تنظیم وزن یا سفتی دارند. دست را با کف رو به بالا زیر تشک، زیر باسن بیمار ببرید؛ اگر استخوان بیمار را کف دست حس کردید، تشک خیلی نرم است و بیمار «ته کشیده»؛ فشار را بیشتر کنید.
• روی تشک فقط یک ملافه‌ی نازک و در صورت نیاز یک زیرانداز جاذب بگذارید. پتو، چند ملافه یا تشک دیگر روی آن، اثرش را از بین می‌برد.
• لوله‌ها تا نخورده باشند و پمپ همیشه روشن باشد. اگر برق رفت یا تشک خالی شد، بیمار را تا درست شدن آن مرتب‌تر جابه‌جا کنید.
• تشک مواج فاصله‌ی جابه‌جایی‌ها را ممکن است بیشتر کند، ولی آن را حذف نمی‌کند (پیشگیری از زخم بستر).
• تشک بادی ارتفاع بیمار را بالا می‌برد و سطحش لغزنده‌تر است؛ نرده‌ی تخت را در نظر بگیرید.

کوسن ویلچر و صندلی

بیمار ویلچری بیشترین فشار را روی استخوان‌های نشیمنگاه و دنبالچه تحمل می‌کند. کوسن فوم، ژل یا بادی مخصوصِ اندازه‌ی ویلچر لازم است. کوسن حلقه‌ای (دونات) نه؛ فشار را روی حلقه‌ی دور خودش جمع می‌کند و جریان خون را بدتر می‌کند. بیمار هر ربع ساعت چند ثانیه وزنش را جابه‌جا کند و اگر زخم نشیمنگاه دارد، زمان نشستن را با درمانگر هماهنگ کند.

وسایل دیگر

• بالش و گوِه‌های فوم بیمار را به پهلوی نیمه (۳۰ درجه) نگه می‌دارند و زانوها و قوزک‌ها را از هم جدا می‌کنند.
• چکمه‌ی نرم کاهش فشار، پاشنه‌ی بیماری را که پاهایش را تکان نمی‌دهد در هوا نگه می‌دارد.
• در بیماران خیلی پرخطر، درمانگر گاهی پانسمان فوم پیشگیرانه روی دنبالچه یا پاشنه می‌گذارد.
• ملافه‌ی جابه‌جایی کمک می‌کند بیمار را بلند کنید، نه این‌که روی تشک بکشید.

چه زمانی تشک کافی نیست؟

اگر با وجود تشک مناسب، روی پوست نقطه‌ی قرمزی می‌ماند که با برداشتن فشار از بین نمی‌رود، یا پوست باز شده، زخم باید معاینه شود (مراحل زخم بستر و درمان زخم بستر).

پرسش‌های پرتکرار

تشک مواج سلولی بهتر است یا حبابی؟

تشک‌های حبابیِ ارزان سلول‌های کوچک و کم‌ارتفاعی دارند و برای خطر کم یا کوتاه‌مدت مناسب‌اند. برای بیمار سنگین، بستری طولانی یا زخم بستر موجود، تشک سلولی با سلول‌های بلندتر بهتر است.

تشک مواج را چه مدت استفاده کنیم؟

تا وقتی بیمار نمی‌تواند خودش به‌اندازه‌ی کافی جابه‌جا شود یا زخم بستر دارد. اگر بیمار تحرکش را به دست آورد، تشک فوم مخصوص ممکن است کافی باشد.

آیا تشک مواج صدا دارد؟

پمپ صدای آرامی دارد. اگر صدای پمپ یا آلارم تغییر کرد، لوله‌ها و اتصال‌ها را بررسی کنید؛ ممکن است جایی نشتی باشد.