پانسمان زخم پای دیابتی: انواع پانسمان و این‌که کدام برای زخم شما مناسب است

پانسمان در زخم پای دیابتی چه کاری انجام می‌دهد؟

• زخم را از آلودگی و ضربه محافظت می‌کند.
• ترشح اضافه را جذب می‌کند و نمی‌گذارد پوست اطراف خیس و سفید شود.
• سطح زخم را کمی مرطوب نگه می‌دارد؛ سلول‌ها در محیط مرطوب بهتر حرکت می‌کنند و زخم زیر دلمه‌ی خشک دیرتر خوب می‌شود.
• در زخم‌هایی که بافت مرده دارند، بعضی پانسمان‌ها به نرم شدن آن کمک می‌کنند.

راهنمای بین‌المللی پای دیابتی (IWGDF ۲۰۲۳) می‌گوید پانسمان را بر اساس کنترل ترشح، راحتی بیمار و هزینه انتخاب کنید، نه به این امید که یک نوع خاص ترمیم را تندتر کند.

انواع پانسمان و کاربرد هر کدام

پانسمان‌هایی که برای پای دیابتی مناسب نیستند

• گاز خشک که مستقیم روی زخم بچسبد: موقع برداشتن، بافت تازه را هم می‌کند.
• گاز خیس‌خورده با سرم که روی زخم خشک شود (روش قدیمی «مرطوب به خشک»): دردناک است و بافت سالم را هم برمی‌دارد.
• پانسمان ضخیم و پرحجم زیر کفش معمولی: خودش نقطه‌ی فشار تازه می‌سازد.
• عسل، روغن‌ها و خمیرهای گیاهی: برای زخم پای دیابتی توصیه نمی‌شوند و دیدن نشانه‌های عفونت را سخت می‌کنند.

نشانه‌هایی که پانسمان باید عوض شود

• پوست دور زخم سفید، چروک و خیس شده: پانسمان ترشح را کم جذب می‌کند یا دیر عوض می‌شود.
• زخم خشک شده و پانسمان به آن چسبیده: پانسمان برای این زخم زیادی جاذب است.
• ترشح از لبه‌ی پانسمان بیرون زده یا بوی بد می‌دهد.
• پوست زیر چسب قرمز یا تاول‌دار شده: به چسب حساسیت دارید.

هر کدام را دیدید، به درمانگر بگویید؛ گاهی فقط فاصله‌ی تعویض یا نوع پانسمان باید تغییر کند. اگر قرمزی دور زخم پخش می‌شود یا تب دارید، موضوع از پانسمان گذشته و باید همان روز معاینه شوید (درمان زخم عفونی).

روش‌های کمکی دیگر

وقتی زخم با درمان استاندارد بعد از حدود چهار هفته دست‌کم نصف نشده، درمانگر اول علت را دوباره بررسی می‌کند و گاهی روش‌های کمکی را اضافه می‌کند: وکیوم تراپی برای زخم‌هایی که بعد از جراحی پا مانده‌اند، اکسیژن پرفشار برای زخم‌های همراه با کم‌خونی پا، یا محصولاتی که از جفت یا خون خود بیمار ساخته می‌شوند. فهرست کامل این روش‌ها و نظر راهنماها را در درمان زخم دیابتی آورده‌ایم. انواع پانسمان برای زخم‌های دیگر را هم در پانسمان‌های نوین زخم توضیح داده‌ایم.

پانسمان در خانه

اگر تعویض پانسمان را در خانه انجام می‌دهید، روش قدم‌به‌قدم را در مراقبت از زخم دیابتی در خانه بخوانید. پانسمانی که درمانگر داده را با پانسمان دیگری عوض نکنید، حتی اگر داروخانه گفته «همان است»؛ اندازه، جنس و قدرت جذب پانسمان‌ها فرق دارد.

پرسش‌های پرتکرار

پانسمان نقره برای زخم دیابتی خوب است؟

برای زخمی که عفونت موضعی دارد، برای چند هفته کنار درمان عفونت کاربرد دارد. برای زخمِ بدون عفونت، شواهدی نیست که ترمیم را تندتر کند و استفاده‌ی طولانی آن فقط هزینه را بالا می‌برد.

پانسمان هیدروکلوئید را می‌شود روی زخم پای دیابتی گذاشت؟

فقط روی زخم‌های سطحی، کم‌ترشح و بدون عفونت در پایی با خون‌رسانی خوب، و با نظر درمانگر. چون زخم را می‌پوشاند و چند روز بسته می‌ماند، ممکن است عفونت زیر آن دیر دیده شود.

هر چند وقت یک‌بار پانسمان را عوض کنم؟

از روزانه تا هر چند روز یک‌بار، بسته به نوع پانسمان و مقدار ترشح. پانسمانی که خیس، نشت‌کرده یا کثیف شده باید همان موقع عوض شود.