پیوند پوست چیست؟ انواع، آماده‌سازی زخم و مراقبت بعد از پیوند

برای زخم‌های بزرگ بعد از سوختگی، تصادف، برداشتن بافت عفونی یا زخم‌های مزمن تمیزی که ماه‌ها باز مانده‌اند، پیوند پوست می‌تواند زمان بهبود را از چند ماه به چند هفته کوتاه کند. این مقاله توضیح می‌دهد پیوند پوست چیست، چه کسانی کاندید آن‌اند و مراقبت بعد از آن چگونه است.

انواع پیوند پوست

پیوند نازک

لایه‌ی رویی و بخشی از لایه‌ی زیرین پوست با دستگاه مخصوص از ران، باسن یا بازو برداشته می‌شود. چون بخشی از لایه‌ی زیرین در جای برداشت می‌ماند، آن ناحیه خودش در حدود دو هفته ترمیم می‌شود. برای پوشاندن سطح بیشتر، پوست را با دستگاه به شکل توری درمی‌آورند تا کش بیاید. این نوع برای زخم‌های بزرگ، سوختگی‌ها و زخم‌های مزمن به کار می‌رود. پوست پیوندی نازک کمی جمع می‌شود و ممکن است رنگش با اطراف فرق کند.

پیوند تمام ضخامت

همه‌ی ضخامت پوست، معمولاً از پشت گوش، کشاله‌ی ران یا بالای ترقوه، برداشته می‌شود و جای برداشت بخیه زده می‌شود. ظاهر بهتری دارد و کمتر جمع می‌شود، ولی فقط برای زخم‌های کوچک، مثل صورت و انگشتان، کافی است.

فلپ

فلپ با پیوند فرق دارد: تکه‌ای از پوست، چربی و گاهی عضله همراه با رگ‌های خودش جابه‌جا می‌شود. برای زخم‌هایی که استخوان، تاندون یا پلاک در آن‌ها پیداست، یا کف زخم خون‌رسانی کافی برای پیوند ندارد، از فلپ استفاده می‌شود.

جایگزین‌های پوست

وقتی پوست سالم کافی نیست یا زخم هنوز آماده نیست، جایگزین‌های موقت یا دائمی، مثل لایه‌های زیستی که بستر زخم را برای پیوند بعدی آماده می‌کنند، به کار می‌روند.

پیش از پیوند: آماده کردن زخم

پیوند روی زخمی می‌گیرد که تمیز، بدون بافت مرده و عفونت، سرخ و دانه‌دانه و با ترشح کم باشد. رسیدن به این وضعیت ممکن است چند هفته دبریدمان، پانسمان و وکیوم تراپی بخواهد (آماده‌سازی بستر زخم). بیمار هم باید قند خونش کنترل باشد، کم‌خونی و سوءتغذیه‌اش برطرف شده باشد و سیگار را کنار گذاشته باشد. در زخم‌های پا، خون‌رسانی پا باید کافی باشد.

روز عمل

پیوند معمولاً با بی‌حسی نخاعی، بیهوشی یا در زخم‌های کوچک با بی‌حسی موضعی انجام می‌شود. جراح کف زخم را تازه می‌کند، پوست را برمی‌دارد و روی زخم می‌گذارد و با بخیه، منگنه یا چسب ثابت می‌کند. روی پیوند یک پانسمان فشاری یا وکیوم گذاشته می‌شود تا پیوند کاملاً به کف زخم بچسبد و مایعی زیرش جمع نشود.

بعد از پیوند

• پیوند در چند روز اول از کف زخم رگ می‌گیرد. در این مدت باید بی‌حرکت بماند؛ هر کشش یا مالش ممکن است آن را جدا کند. اگر پیوند روی پاست، معمولاً چند روز نباید روی آن راه رفت.
• عضو پیوندشده را بالا نگه دارید تا ورم کم شود.
• پانسمان اول معمولاً بعد از چهار تا هفت روز توسط درمانگر باز می‌شود.
• جای برداشت پوست سوزش و ترشح دارد و با پانسمان مخصوص در حدود ۱۰ تا ۱۴ روز خوب می‌شود. خشک و تمیز نگهش دارید و پانسمانش را خودتان نکنید.
• بعد از گرفتن پیوند، پوست پیوندی و جای برداشت را روزی چند بار با کرم بدون عطر چرب کنید و تا یک سال از آفتاب دور نگه دارید.

چرا پیوند گاهی نمی‌گیرد؟

• جمع شدن خون یا مایع زیر پیوند که آن را از کف زخم جدا می‌کند.
• حرکت و کشش پیوند در روزهای اول.
• عفونت.
• کف زخمی که آماده نبوده یا خون‌رسانی کافی ندارد.
• سیگار، قند کنترل‌نشده و سوءتغذیه.

اگر بخشی از پیوند نگیرد، آن بخش معمولاً با پانسمان خوب می‌شود یا پیوند دوباره انجام می‌شود.

کلینیک زخم پلاس در بیمارستان فوق تخصصی عرفان نیایش است؛ زخم در کلینیک برای پیوند آماده می‌شود، جراحی پیوند پوست در همین بیمارستان انجام می‌شود و مراقبت از پیوند و جای برداشت پوست هم در کلینیک ادامه پیدا می‌کند. از صفحه‌ی مشاوره وقت بگیرید. پیوند پوست در سوختگی‌ها را در درمان سوختگی عمیق و روش‌های دیگر را در درمان زخم بخوانید.

پرسش‌های پرتکرار

جای برداشت پوست جای زخم می‌گذارد؟

در پیوند نازک، جای برداشت معمولاً به شکل یک لکه‌ی کمی روشن‌تر یا تیره‌تر می‌ماند که با گذشت زمان کم‌رنگ‌تر می‌شود. در پیوند تمام ضخامت، یک خط بخیه می‌ماند.

پوست پیوندی مو و عرق دارد؟

پیوند نازک معمولاً مو و غدد عرق ندارد و خشک‌تر است. پیوند تمام ضخامت گاهی مو دارد. به همین دلیل چرب کردن روزانه‌ی پوست پیوندی لازم است.

بعد از پیوند پوست چقدر باید استراحت کرد؟

بستگی به جای پیوند دارد. معمولاً پنج تا هفت روز اول، عضو پیوندشده باید بی‌حرکت و بالا بماند. بعد از آن، فعالیت به‌تدریج و طبق دستور جراح شروع می‌شود.

منابع

1. Braza ME, Fahrenkopf MP. Split-thickness skin grafts. StatPearls 2023.
2. Prohaska J, Cook C. Skin grafting. StatPearls 2023.
3. Kantak NA و همکاران. Donor site wound management for split-thickness skin grafts: a systematic review. Ann Plast Surg 2017.