مراقبت از زخم جراحی در خانه: پانسمان، حمام و نشانه‌های هشدار

بعد از عمل، بیمار و خانواده معمولاً نگران‌اند که با زخم چه کنند: کی پانسمان را باز کنند، کی حمام بروند، چه چیزی طبیعی است و چه چیزی نه. این راهنما برای همین روزهاست. مراقبت از بخیه و زمان کشیدن آن را جداگانه در مراقبت از بخیه نوشته‌ایم.

زخم جراحی چطور بسته می‌شود؟

جراح لبه‌های زخم را با یکی از این روش‌ها کنار هم نگه می‌دارد: بخیه‌ی کشیدنی یا جذبی، منگنه‌ی جراحی، چسب پوستی مخصوص، یا نوارهای چسبی باریک. بیشتر زخم‌های جراحی در دو سه روز اول سطحشان بسته می‌شود و در یکی دو هفته آن‌قدر محکم می‌شوند که بخیه یا منگنه کشیده شود. ولی استحکام کامل زیر پوست چند ماه طول می‌کشد. بعضی زخم‌ها، مثلاً بعد از تخلیه‌ی آبسه یا عمل‌های آلوده، عمداً باز گذاشته می‌شوند تا از ته پر شوند (زخم حفره‌ای).

روزهای اول: پانسمان

• پانسمان اول را تا ۴۸ ساعت، یا هر مدتی که جراح گفته، باز نکنید. اگر خیس، کثیف یا شل شد، آن را با رعایت بهداشت عوض کنید.
• کمی خون یا ترشح صورتی روی پانسمان در روز اول طبیعی است. اگر پانسمان مدام خیس از خون می‌شود، روی آن ۱۰ دقیقه فشار ملایم بدهید و تماس بگیرید.
• پیش و پس از دست زدن به زخم یا پانسمان، دست‌ها را با آب و صابون بشویید.
• بعد از دو سه روز، بسیاری از زخم‌های بسته‌شده دیگر پانسمان لازم ندارند؛ مگر لباس روی آن مالیده شود یا ترشح داشته باشد.

حمام کردن

بیشتر بیماران از ۴۸ ساعت بعد از عمل می‌توانند دوش بگیرند. آب ولرم را روی زخم جاری کنید، با کمی صابون ملایم اطرافش را بشویید، زخم را نسابید و بعد با حوله‌ی تمیز آرام خشک کنید. تا وقتی زخم کامل بسته نشده و جراح اجازه نداده، در وان، استخر و دریا نروید. اگر نوارهای چسبی روی زخم است، بگذارید خودشان بیفتند.

چه چیزی طبیعی است؟

• قرمزی باریک در امتداد لبه‌های زخم در چند روز اول.
• ورم و سفتی خفیف زیر زخم که چند هفته طول می‌کشد.
• کمی ترشح شفاف یا صورتی در دو سه روز اول.
• بی‌حسی پوست اطراف زخم که ممکن است ماه‌ها طول بکشد.
• خارش در هفته‌های دوم و سوم (خارش زخم).
• کبودی اطراف زخم که کم‌کم زرد و کم‌رنگ می‌شود.

کمک به ترمیم زخم

• غذای پروتئین‌دار و آب کافی؛ بدن برای ترمیم زخم پروتئین بیشتری می‌خواهد (تغذیه برای ترمیم زخم).
• اگر دیابت دارید، قند خون را در روزهای بعد از عمل دقیق‌تر کنترل کنید.
• سیگار و قلیان را دست‌کم تا بسته شدن کامل زخم کنار بگذارید.
• تا زمانی که جراح گفته، بار سنگین بلند نکنید و ورزش سنگین نکنید. در جراحی شکم، هنگام سرفه و عطسه یک بالش روی زخم نگه دارید.
• راه رفتن سبک از همان روزهای اول، به گردش خون و جلوگیری از لخته کمک می‌کند.
• پماد، پودر یا مواد خانگی روی زخم نزنید، مگر جراح تجویز کرده باشد.

جای زخم جراحی

بعد از بسته شدن کامل زخم و کشیدن بخیه، ماساژ ملایم جای زخم با کرم ساده، ژل یا ورقه‌ی سیلیکونی و محافظت از آفتاب تا یک سال، جای زخم را صاف‌تر و کم‌رنگ‌تر می‌کند. جای زخم تا یک سال قرمز و کمی برجسته است و بعد کم‌رنگ می‌شود.

زخم‌های جراحی که عفونت کرده‌اند، باز شده‌اند یا دیر بسته می‌شوند، در کلینیک زخم پلاس پانسمان و پیگیری می‌شوند و در صورت نیاز وکیوم تراپی انجام می‌شود. از صفحه‌ی مشاوره وقت بگیرید.

پرسش‌های پرتکرار

زخم جراحی کی کاملاً خوب می‌شود؟

سطح زخم در دو سه روز بسته می‌شود و بخیه‌ها معمولاً در ۵ تا ۱۴ روز، بسته به جای عمل، کشیده می‌شوند. ولی استحکام کامل زیر پوست دو تا سه ماه طول می‌کشد و جای زخم تا یک سال در حال تغییر است.

روی زخم جراحی بتادین بزنیم؟

برای زخم بسته‌شده و تمیز، شستن با آب و صابون ملایم هنگام دوش کافی است. محلول‌های ضدعفونی را فقط اگر جراح گفته استفاده کنید.

زخم جراحی را باز بگذاریم یا ببندیم؟

در دو روز اول پوشیده بماند. بعد از آن، زخم بسته و خشک معمولاً پانسمان نمی‌خواهد، مگر لباس روی آن مالیده شود یا ترشح داشته باشد.