زخم بدخیم سرطانی: شناختن زخم مشکوک و مراقبت از زخم‌های سرطانی
پاسخ کوتاه: زخم بدخیم دو حالت دارد: سرطانی که از زیر پوست بالا آمده و پوست را باز کرده، که معمولاً در سرطان پستان، سر و گردن و پوست دیده می‌شود؛ و زخمی که خودش سرطان پوست است یا زخم کهنه‌ای که بعد از سال‌ها سرطانی شده است. درمان تومور با جراحی، پرتودرمانی یا داروهای ضدسرطان زیر نظر انکولوژیست است. مراقبت از خود زخم بیشتر برای راحتی بیمار است: کنترل بو، ترشح، خونریزی و درد، و پانسمانی که کمتر عوض شود و بیمار بتواند با آن زندگی عادی‌تری داشته باشد. هر زخمی که شکل غیرمعمول دارد یا با درمان درست بهتر نمی‌شود، باید نمونه‌برداری شود.
زخم بدخیم برای بیمار و خانواده هم از نظر جسمی سخت است و هم از نظر روحی. بو، ترشح و خونریزی ممکن است بیمار را منزوی کند. خبر خوب این است که حتی وقتی خود سرطان قابل درمان کامل نیست، با مراقبت درست از زخم، بیشتر این مشکلات کنترل می‌شوند. این مقاله برای بیماران و همراهانی است که با این زخم‌ها سروکار دارند.
زخم بدخیم چیست؟
توموری که پوست را باز کرده
گاهی سرطانی که در زیر پوست رشد می‌کند، مثل سرطان پستان یا غدد لنفاوی گردن، به پوست می‌رسد و آن را باز می‌کند. زخم ممکن است گود و حفره‌دار شود یا برجسته مثل گل کلم. این زخم‌ها بافت مرده‌ی زیادی دارند و به‌راحتی خون می‌دهند.
زخمی که خودش سرطان است
سرطان‌های پوست مثل کارسینوم سلول بازال و سلول سنگفرشی، و ملانوم، گاهی به شکل زخمی کوچک شروع می‌شوند که بسته نمی‌شود، پوسته می‌بندد، خون می‌آید و دوباره باز می‌شود. این زخم‌ها بیشتر روی صورت، گوش، پشت دست و جاهایی‌اند که آفتاب زیاد می‌خورند.
زخم کهنه‌ای که سرطانی شده
به‌ندرت، زخمی که سال‌ها روی جای سوختگی، زخم وریدی قدیمی یا عفونت مزمن استخوان باز مانده، تغییر می‌کند و سرطانی می‌شود. نشانه‌اش لبه‌های برجسته و سفت، رشد بافت اضافه در کف زخم، خونریزی آسان، درد تازه یا بزرگ شدن زخمی است که قبلاً ثابت بود (سوختگی عمیق و زخم واریسی).
کی باید زخم نمونه‌برداری شود؟
- زخمی که با درمان درست، بعد از حدود سه ماه بهتر نشده است.
- زخمی با لبه‌های برجسته، سفت یا نامنظم، یا رشد بافت اضافه در کف آن.
- زخمی که بی‌دلیل و با کوچک‌ترین تماس خون می‌آید.
- زخم کوچکی روی پوست آفتاب‌خورده که بارها پوسته بسته و دوباره باز شده است.
- زخمی در جای غیرمعمول، یا زخم کهنه‌ای که شکلش عوض شده است.
نمونه‌برداری کار ساده‌ای است که با بی‌حسی موضعی انجام می‌شود و جواب آن مسیر درمان را مشخص می‌کند. دلیل‌های دیگر خوب نشدن زخم را در چرا زخم خوب نمی‌شود ببینید.
درمان خود سرطان
درمان تومور با انکولوژیست و جراح است: برداشتن جراحی، پرتودرمانی یا داروهای ضدسرطان. پرتودرمانی در زخم‌های بدخیمی که قابل جراحی نیستند، اغلب تومور را کوچک می‌کند و خونریزی، ترشح و درد را کم می‌کند. این درمان‌ها ممکن است خودشان روی پوست اثر بگذارند (زخم ناشی از پرتودرمانی).
مراقبت از زخم بدخیم
وقتی هدف بستن زخم نیست، هدف این است که بیمار راحت باشد و زخم کمترین اثر را بر زندگی روزمره‌اش بگذارد.
بو
بو بیشتر از میکروب‌هایی است که بافت مرده را تجزیه می‌کنند. شست‌وشوی ملایم زخم با سرم یا زیر دوش، برداشتن آرام بافت مرده‌ی شل، پانسمان زغال فعال و ژل مترونیدازول روی زخم که پزشک تجویز می‌کند، بو را کم می‌کنند. پانسمان‌های کهنه را در کیسه‌ی دربسته فوراً از اتاق بیرون ببرید (بوی زخم).
ترشح
زخم‌های بدخیم ترشح زیادی دارند. پانسمان‌های جاذب مثل فوم، آلژینات و پدهای فوق‌جاذب، و محافظت از پوست اطراف با کرم یا اسپری محافظ، جلوی خیس و زخم شدن پوست را می‌گیرد (ترشح زخم).
خونریزی
- پانسمان را پیش از برداشتن با سرم خیس کنید و آرام بردارید.
- پانسمان‌های نچسب سیلیکونی انتخاب کنید و زخم را نمالید.
- برای خونریزی‌های کوچک، ۱۰ تا ۱۵ دقیقه فشار ملایم و مداوم با گاز کافی است.
- پانسمان‌های بندآورنده‌ی خون و داروهای موضعی بندآورنده را درمانگر تجویز می‌کند.
درد
مسکن را طبق دستور پزشک کمی پیش از تعویض پانسمان بخورید. پانسمانی که کمتر عوض شود و به زخم نچسبد، درد را کم می‌کند. سرگرم کردن بیمار هنگام پانسمان هم کمک می‌کند. اگر درد کنترل نمی‌شود، تیم درمان درد و مراقبت تسکینی کمک بزرگی‌اند.
عفونت
قرمزی و گرمی اطراف، درد بیشتر یا تب ممکن است نشانه‌ی عفونت باشد و درمان لازم دارد (عفونت زخم).
ظاهر و حال روحی
پانسمان‌های نازک و هم‌رنگ پوست و لباس مناسب کمک می‌کنند بیمار راحت‌تر در جمع باشد. ناراحتی از ظاهر بدن، احساس شرم و ناامیدی در این بیماران شایع است؛ با تیم درمان و در صورت امکان مشاور در میان بگذارید. خانواده هم با رفتار عادی کنار بیمار، بیشترین کمک را می‌کنند.
- زخمی دارید که شکلش عوض شده، لبه‌هایش برجسته شده یا بی‌دلیل خون می‌دهد.
- بو یا ترشح زخم ناگهان بیشتر شده یا درد کنترل نمی‌شود.
بدون معطلی همین حالا به نزدیک‌ترین بیمارستان بروید اگر:
- خونریزی زیاد است و با ۱۵ دقیقه فشار مداوم بند نمی‌آید.
- همراه زخم تب و لرز یا گیجی پیدا شده است.
در کلینیک زخم پلاس زخم‌های مشکوک بررسی می‌شوند و نمونه‌برداری در همین بیمارستان فوق تخصصی عرفان نیایش انجام می‌شود و برای زخم‌های بدخیم، برنامه‌ی پانسمانی تنظیم می‌شود که بو، ترشح و خونریزی را کنترل کند و کمتر نیاز به تعویض داشته باشد. از صفحه‌ی مشاوره وقت بگیرید.
پرسش‌های پرتکرار
آیا زخم بدخیم خوب می‌شود؟
اگر خود سرطان با جراحی، پرتودرمانی یا دارو درمان شود، زخم هم ممکن است بسته شود. وقتی تومور قابل درمان کامل نیست، هدف کنترل بو، ترشح، خونریزی و درد است و این هدف در بیشتر بیماران قابل دست‌یابی است.
زخم سرطانی مسری است؟
نه. سرطان از راه تماس با زخم منتقل نمی‌شود. فقط برای جلوگیری از عفونت، دست‌ها را قبل و بعد از پانسمان بشویید.
زخم کهنه‌ی من ممکن است سرطانی شده باشد؟
این اتفاق نادر است. ولی زخمی که سال‌ها باز مانده و اخیراً تغییر کرده، باید معاینه و در صورت نیاز نمونه‌برداری شود.
منابع
- Alexander S. Malignant fungating wounds: key symptoms and psychosocial issues. J Wound Care 2009.
- da Costa Santos CM و همکاران. A systematic review of topical treatments to control the odor of malignant fungating wounds. J Pain Symptom Manage 2010.
- Pekarek B و همکاران. A comprehensive review on Marjolin’s ulcers: diagnosis and treatment. J Am Col Certif Wound Spec 2011.
مقالههای مرتبط
زخم حفرهای: زخم عمیق و تونلدار، علت و روش پانسمان
زخم حفرهای چیست و چرا باز گذاشته می‌شود؟ زخم بعد از تخلیهی آبسه، پیلونیدال، زخم جراحی باز و زخم بستر…
۵ دقیقه مطالعه
بیماری عروق محیطی: تنگی سرخرگهای پا، نشانهها، درمان و زخم شریانی
تنگی سرخرگهای پا چه نشانه‌هایی دارد و چطور تشخیص داده می‌شود؟ درد ساق هنگام راه رفتن، درد شبانه، زخم انگشتان،…
۶ دقیقه مطالعه
زخم مزمن: انواع، علت و درمان زخمهایی که خوب نمیشوند
زخم مزمن چیست و چرا ماهها باز میماند؟ انواع زخم مزمن (دیابتی، وریدی، شریانی، بستر)، بررسی خونرسانی و نمونه‌برداری، درمان…
۶ دقیقه مطالعه
دیدگاه خود را بنویسید