منوی سایت

شست و شوی زخم

شست و شوی زخم، یک راه حل برای رسیدن آب به زخم و هیدراته شدن آن است که سبب حذف زخم ها و بافت های مرده و عمیق شده و مشاهده وضعیت زخم را میسر می سازد. شست و شو یا آبیاری زخم، آکنه های سلولی و پاتوژن ها را از سطح زخم می زداید. در مقایسه با استحمام یا سوابکاری، شست و شوی زخم روش موثر تری برای پاکسازی زخم است.

 

 

التیام و بهبود زخم با سه مرحله متمادی مشخص می شود: التهاب زخم، پرولیفراتیو یا فیبروپلاستیک و بازسازی. در فرآیند ترمیم نرمال زخم، میکروارگانیسم های عفونی زخم های خارجی و بافت های مرده در فاز التهابی در پی واکنش های عروقی و سلولی بدن به آسیب، حذف می شوند؛ با این حال ضعف در پاسخگویی التهابی بدن در برخی افراد می تواند فرآیند رفع و غلبه به میکروارگانیسم های سطحی را مختل کند. این امر می تواند سبب تاخیر انجیوژنز و تشکیل بافت دانه شده و عفونت به وجود آید. بنابراین نیاز است که زخم ها در این موارد همراه با دبریدمان شست و شوی نیز شوند.

شست و شو و آبیاری زخم ها، یک گام مهم در تسهیل پیشرفت فاز التهابی به فاز تکثیر تکثیری با حذف لایه های بافت ها شود. هم چنین می تواند از آبسه و یا آلودگی زخم پیشگیری کند. هدف کلی از شست و شوی زخم تمیز کردن آن و به حداقل رساندن باکتری های موجود در بستر زخم است.

 

انتخاب روش مناسب شست و شوی زخم

انتخاب روش مناسب در شست و شوی زخم، یک مرحله حیاتی در شست و شو است. روش های موضعی مورد استفاده عبارتند از: استفاده از تمیزکننده های موضعی، آنتی بیوتیک ها، ضدقارچ ها ضدعفونی کننده ها و ضددرد ها. ایده آل ترین حالت شست و شو، روشی است که ایزوتونیک بوده ، غیرشیمیایی و غیرسمی باشد و برای استریل کردن کارا بوده و به آسانی استفاده شود. در حال حاضر در دسترس ترین روش برای شست و شوی زخم، استفاده از سرم نمکی یا محلول آب نمک است. روش های زیادی برای شست و شوی زخم وجود دارد؛ مانند استفاده از ضدعفونی کننده هایی چون بتادین، کلرهگزیدین و پراکسید هیدروژن؛ اما این ضدعفونی کننده ها ممکن است سبب ایجاد مسمومیت در بافت ها شده و بهبود زخم را مختل کرده و زخم حاد شود. برخی از روش های شست و شوی موضعی معمول عبارتند از:

محلول نمک معمولی: محلول نمکی نرمال، یکی از پراستفاده ترین محلول ها جهت شست و شوی زخم است که دارای کمترین میزان سمیت برای بافت ها بوده و دارای ایمنی زیاد برای استفاده است. از معایب و کاستی های محلول نمکی، ناکارآمدی آن در تمیز کردن زخم های بسیار آلوده و نکروزی است و برای این زخم ها باید روش های دیگر شست و شو اعمال شود. نکته مهم در استفاده از محلول نمک توجه به تاریخ باز شدن ظرف نمک است زیرا باکتری ها می توانند ظرف ۲۴ ساعت پس از باز شدن درب ظرف در آن جا رشد کنند.

آب استریل: آب استریل تهیه شده از طریق تقطیر غیرپاتیروژن است و حاوی هیچ گونه عامل ضدمیکروبی یا باکتریواستاتیک یا بافر های اضافه شده نیست، با این حال در بسیاری از موارد به عنوان یک جایگزین ارزان قیمت برای نمک ایزوتونیک است. آب استریله، هیپوتونیک بوده و ممکن است منجر به همولیز شود و از طریق روش های جراحی به راحتی توسط بافت ها جذب شود. بنابراین استفاده از آن در چنین شرایطی توصیه نمی شود. در صورت استفاده بیش از حد از آب استریل برای شست و شو، ممکن است موجب تولید سم در بافت ها شود.

آب آشامیدنی: در صورتی که محلول نمک و یا آب استریل در دسترس نباشد، برای شست و شو می توان از آب قابل شرب نیز استفاده کرد. در حقیقت، برخی از مطالعات نشان داده است که آب قابل شرب می تواند به اندازه محلول نمک معمولی در کاهش شمار باکتری ها موثر باشد.

 

پاک کننده های زخم تجاری

پاک کننده های زخم تجاری، به طور فزآینده ای در شست و شوی زخم ها استفاده می شوند. این پاک کننده ها سبب حذف باکتری ها شده و می توانند در حذف سلول های باقی مانده از زخم های کثیف و نکروزیک مناسب باشند. این پاک کننده ها در انواع اسپری و محلول در دسترس هستند.

بتادین: پویدون یودین یا بتادین، نوعی از مواد پاک کننده زخم است که در طیف وسیعی استفاده می شود. این محلول ضد میکروبی می تواند در از بین بردن بسیاری از میکروب ها از جمله استافیلوکوک موثر باشد. از اشکالات استفاده از بتادین، ایجاد سمیت سلولی در سلول های سالم و بافت دانه هاست و هم چنین خشک شدن بتادین بر روی پوست و به جای ماندن رنگ آن در بسیاری از موارد سبب ایجاد تحریکات موضعی پوست شود.

آب اکسیژنه یا هیدروژن پراکسید: محلول ۳ درصد هیدروژن پراکسید، یک ضد عفونی کننده معمول زخم است که استفاده از آن رواج دارد؛ با این حال برخی مطالعات نشان می دهند اثربخشی آن در بهبود زخم به عنوان یک ضدعفونی کننده بحث برانگیز است و هیدروژن پراکسید می تواند سبب آسیب رسیدن به سلول های سالم و گرانولیزه کردن بافت های سیتوتوکسیک شود. استفاده از هیدروژن پراکسید در زخم های دستگاه سینوسی توصیه نمی شود و برای زخم های دیگر نیز بهتر است پس از استفاده از هیدروژن پراکسید از محلول نمک نرمال نیز استفاده شود.

هیپوکلریت سدیم: هیپوکلریت سدیم یا محلول داکین، به طور معمول برای شست و شوی زخم های نکروزی و تحت فشار استفاده می شود و به کنترل عفونت کمک می کند. هیپوکلریت سدیم دارای اثرات ضدباکترایی زیادی است و در برخی موارد برای کنترل باکتری های تحت سرطان رشد کرده استفاده می شود. با این حال استفاده از آن بیش از ۷ تا ۱۰ روز توصیه نمی شود، چراکه می تواند سبب گرانولیت بافت های سیتوتوکسیک شده و سلول های سالم را نیز تحت تاثیر قرار دهد.

 

SOURCE: emedicine.medscape.com

درباره کلینیک زخم پلاس

کلینیک زخم پلاس، با بهره‌گیری از مجرب‌ترین درمانگران زخم کشور و اولین مولف درسنامه روش‌های نوین درمان زخم، در صورت نیاز، همواره مشتاق کمک به شما عزیزان گرامی است.

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *