ساییدگی پوست: درمان خراش و زخم آسفالت و جلوگیری از جای زخم
پاسخ کوتاه: ساییدگی پوست وقتی پیش می‌آید که پوست روی سطح زبری مثل آسفالت، زمین بازی یا فرش کشیده شود. بیشتر ساییدگی‌ها سطحی‌اند و در یک تا دو هفته خوب می‌شوند. مهم‌ترین کار، شستن کامل و طولانی زخم زیر آب روان در همان ساعت‌های اول است تا همه‌ی شن، خاک و ذرات آسفالت بیرون بیاید؛ ذراتی که بمانند، زیر پوست جوش می‌خورند و جای تیره‌ی دائمی مثل خالکوبی می‌گذارند. بعد از شستن، زخم را مرطوب و پوشیده نگه دارید تا دلمه‌ی ضخیم نبندد. ساییدگی بزرگ، عمیق، روی صورت یا پر از ذرات را همان روز نشان دهید.
زمین خوردن با موتور یا دوچرخه، افتادن کودک در حیاط، کشیده شدن زانو روی زمین ورزش؛ ساییدگی از شایع‌ترین زخم‌هاست. چون سطحی به نظر می‌رسد، اغلب دست‌کم گرفته می‌شود، در حالی که درمان درست در روز اول تفاوت زیادی در جای زخم ایجاد می‌کند.
ساییدگی چقدر عمیق است؟
- سطحی: فقط لایه‌ی رویی پوست ساییده شده؛ قرمز است، کمی خون یا ترشح شفاف دارد و دردناک است. در حدود یک هفته بدون جای زخم خوب می‌شود.
- متوسط: به لایه‌ی زیرین پوست رسیده؛ خونریزی نقطه‌نقطه دارد و پر از ذرات است. یک تا دو هفته طول می‌کشد و ممکن است تغییر رنگ بگذارد.
- عمیق: همه‌ی ضخامت پوست ساییده شده و چربی زیر آن دیده می‌شود؛ معمولاً در تصادف‌های موتور و با سرعت بالا. این زخم مثل سوختگی عمیق رفتار می‌کند و ممکن است پیوند پوست لازم داشته باشد (زخم‌های تروما).
درمان ساییدگی در خانه
- دست‌ها را بشویید. اگر خونریزی هست، با پارچه‌ی تمیز فشار دهید؛ ساییدگی معمولاً زود بند می‌آید.
- زخم را چند دقیقه‌ی طولانی زیر آب روان ولرم بگیرید. با گاز یا پارچه‌ی نرم خیس، ذرات را آرام از روی زخم پاک کنید. ذرات چسبیده را با پنس تمیز بردارید.
- اطراف زخم را با آب و صابون بشویید.
- یک لایه وازلین بزنید و زخم را با پانسمان نچسب یا پانسمان هیدروکلوئید بپوشانید. پانسمان هیدروکلوئید چند روز می‌ماند و زخم را مرطوب و بی‌دلمه نگه می‌دارد.
- پانسمان معمولی را روزی یک بار یا هر وقت خیس شد عوض کنید و زخم را هنگام دوش با آب بشویید.
- برای درد، مسکن ساده بخورید.
زخمی که کمی مرطوب بماند، زودتر خوب می‌شود، کمتر درد دارد و جای زخم کمتری می‌گذارد. ساییدگی را برای «هوا خوردن» باز نگذارید تا دلمه‌ی سفت ببندد.
ذرات آسفالت و شن در زخم
ذرات سیاه آسفالت، شن و خاکی که در زخم بمانند، بعد از ترمیم زیر پوست گیر می‌افتند و لکه‌های آبی و سیاه دائمی، شبیه خالکوبی، به جا می‌گذارند. برداشتن این ذرات در روز اول ساده است، ولی بعد از بسته شدن زخم سخت و گاهی فقط با جراحی یا لیزر ممکن است. اگر ذرات زیادی در زخم است یا با شستن بیرون نمی‌آیند، به‌خصوص روی صورت، همان روز به مرکز درمانی بروید تا با بی‌حسی موضعی کامل تمیز شود.
بعد از خوب شدن
پوست تازه تا چند ماه صورتی یا تیره است. در این مدت آن را از آفتاب دور نگه دارید یا ضدآفتاب بزنید تا لک تیره‌ی دائمی نماند، و با کرم ساده چربش کنید. خارش در روزهای ترمیم طبیعی است (خارش زخم).
- ساییدگی بزرگ است، چربی زیر پوست دیده می‌شود، یا روی صورت، دست یا مفصل است.
- ذرات آسفالت، شن یا شیشه با شستن بیرون نمی‌آیند.
- دور زخم قرمز، داغ و ورم‌کرده شده یا ترشح چرکی دارد (عفونت زخم).
- زخم بعد از دو هفته خوب نشده است.
بدون معطلی همین حالا به نزدیک‌ترین بیمارستان بروید اگر:
- ساییدگی بعد از تصادف با درد شدید، احتمال شکستگی، ضربه به سر یا گیجی همراه است.
ساییدگی‌های بزرگ و ساییدگی‌های تصادف موتور در کلینیک زخم پلاس شست‌وشو و پاک‌سازی و با پانسمان‌های نوین درمان می‌شوند تا با درد کمتر و جای زخم کمتر خوب شوند. از صفحه‌ی مشاوره وقت بگیرید. اگر واکسن کزازتان به‌روز نیست، کزاز را ببینید. درمان بریدگی‌ها را در درمان بریدگی و راهنمای کلی را در درمان زخم باز بخوانید.
پرسش‌های پرتکرار
روی ساییدگی پماد بزنیم؟
یک لایه وازلین ساده کافی است و زخم را مرطوب نگه می‌دارد. پماد آنتی‌بیوتیک برای ساییدگی تمیز معمولاً لازم نیست.
ساییدگی جای زخم می‌گذارد؟
ساییدگی‌های سطحی معمولاً نه، ولی ممکن است چند ماه تغییر رنگ داشته باشند. ساییدگی‌های عمیق و ساییدگی‌هایی که ذرات در آن‌ها مانده، جای زخم یا لکه‌ی تیره می‌گذارند.
دلمه‌ی ساییدگی را بکنیم؟
نه. کندن دلمه زخم را دوباره باز می‌کند. با مرطوب نگه داشتن زخم از اول، دلمه‌ی ضخیم تشکیل نمی‌شود.
منابع
- NICE Clinical Knowledge Summaries. Lacerations (including abrasions). 2024.
- Junker JP و همکاران. Clinical impact upon wound healing and inflammation in moist, wet, and dry environments. Adv Wound Care 2013.
- Fernandez R, Griffiths R. Water for wound cleansing. Cochrane Database Syst Rev 2012.
مقالههای مرتبط
زخم چاقو و گلوله: کمکهای اولیه، درمان و مراقبت بعد از ترخیص
زخم چاقو و گلوله چرا خطرناک است و در دقیقههای اول چه کنیم؟ فشار مستقیم، بیرون نکشیدن جسم فرورفته، زخم…
۵ دقیقه مطالعه
پیوند انگشت قطعشده: کمکهای اولیه، شرایط پیوند و دورهی بهبودی
با انگشت قطعشده چه کنیم؟ نگهداری درست انگشت تا رسیدن به بیمارستان، کدام انگشت پیوند زده می‌شود، جراحی میکروسکوپی، مراقبت…
۵ دقیقه مطالعه
پارگی تاندون: تاندون بریدهی دست و انگشت، پارگی آشیل و درمان
پارگی تاندون را از کجا بشناسیم؟ تاندون خمکننده و راستکنندهی انگشت بعد از بریدگی، آسیب ضربهای نوک انگشت، پارگی تاندون…
۵ دقیقه مطالعه
دیدگاه خود را بنویسید