درمان زخم باز: انواع زخم، درمان در خانه و زمانی که باید معاینه شود

زخم باز یکی از شایع‌ترین آسیب‌هاست: زمین خوردن، چاقوی آشپزخانه، شیشه، تصادف موتور. این مقاله راهنمای کلی زخم‌های تازه است: انواع آن‌ها، کدام را در خانه درمان کنید، کدام را نشان دهید و درمان پزشکی چه مراحلی دارد. برای هر نوع، مقاله‌ی جداگانه‌اش را هم معرفی کرده‌ایم.

انواع زخم باز

• ساییدگی یا خراش: کشیده شدن پوست روی سطح زبر، مثل آسفالت. سطحی است و خون کمی دارد، ولی معمولاً پر از خاک و ذرات است (ساییدگی پوست).
• بریدگی: با لبه‌ی تیز مثل چاقو یا شیشه؛ لبه‌های صاف دارد و ممکن است عمیق باشد (درمان بریدگی و خراش).
• پارگی: با ضربه‌ی جسم کند یا گیر کردن در دستگاه؛ لبه‌های نامنظم و بافت له‌شده دارد (له‌شدگی).
• زخم سوراخ‌شده: با میخ، سوزن، چاقو یا دندان؛ دهانه‌ی کوچک ولی عمق زیاد. خطر عفونت و کزاز در آن بیشتر است (زخم چاقو و گلوله و گاز گرفتگی).
• کنده شدن پوست: بخشی از پوست یا بافت جدا شده یا به شکل یک لت آویزان است؛ معمولاً در تصادف‌ها (زخم‌های تروما).

کمک‌های اولیه

1. با پارچه‌ی تمیز روی زخم فشار مستقیم بدهید و ۱۰ تا ۱۵ دقیقه نگه دارید؛ عضو را بالا بگیرید.
2. زخم را چند دقیقه زیر آب روان لوله‌کشی بشویید تا خاک و ذرات بیرون بیاید. اطراف زخم را با آب و صابون بشویید.
3. زخم را با پانسمان تمیزی که به آن نچسبد بپوشانید.

جزئیات بند آوردن خون و کارهای دقیقه‌های اول را در مراقبت اولیه از زخم نوشته‌ایم.

کدام زخم را می‌شود در خانه درمان کرد؟

خراش‌ها و بریدگی‌های کوچک و کم‌عمق که لبه‌هایشان کنار هم است، خونریزی‌شان با چند دقیقه فشار بند می‌آید و تمیزند. این زخم‌ها را:

• روزی یک بار یا هر وقت پانسمان خیس و کثیف شد، با آب ولرم بشویید و پانسمان را عوض کنید.
• کمی مرطوب نگه دارید؛ یک لایه وازلین یا پانسمان مرطوب کمک می‌کند زخم بدون دلمه‌ی ضخیم و با جای زخم کمتر خوب شود.
• با آب اکسیژنه، الکل یا بتادین غلیظ مرتب نشویید؛ به بافت تازه آسیب می‌زنند (شست‌وشوی زخم).
• برای درد، مسکن ساده بخورید.

کدام زخم باید معاینه شود؟

• لبه‌های باز یا عمقی که چربی زرد یا بافت زیر آن دیده می‌شود (آیا زخم بخیه می‌خواهد).
• خونریزی که با ۱۰ تا ۱۵ دقیقه فشار مداوم بند نمی‌آید.
• زخم روی صورت، دست و انگشتان، مفاصل یا ناحیه‌ی تناسلی (بریدگی انگشت).
• بی‌حسی یا ضعف در حرکت انگشتان بعد از بریدگی (پارگی عصب و پارگی تاندون).
• گاز گرفتگی، زخم سوراخ‌شده، زخم آلوده به خاک یا جسمی که در زخم مانده.
• زخم در بیمار دیابتی یا کسی که خون‌رسانی پایش ضعیف است، حتی اگر کوچک باشد.
• زخمی که واکسن کزاز آن به‌روز نیست (کزاز).

درمان پزشکی زخم باز

1. بررسی زخم: عمق، آسیب به عصب، تاندون و رگ، و گاهی عکس برای پیدا کردن شکستگی یا جسم خارجی.
2. بی‌حسی موضعی و شست‌وشوی کامل با سرم فراوان؛ این مهم‌ترین کار برای جلوگیری از عفونت است.
3. برداشتن بافت له‌شده و مرده و ذرات باقی‌مانده.
4. بستن زخم با بخیه، چسب پوستی یا نوار چسبی، اگر تمیز و تازه باشد. زخم‌های آلوده یا دیررسیده گاهی باز گذاشته می‌شوند یا چند روز بعد بسته می‌شوند.
5. واکسن کزاز در صورت نیاز، و آنتی‌بیوتیک فقط در برخی زخم‌ها مثل گاز گرفتگی و زخم‌های خیلی آلوده.
6. زخم‌های بزرگ با از دست رفتن پوست ممکن است به وکیوم تراپی یا پیوند پوست نیاز پیدا کنند.

زخم چقدر طول می‌کشد تا خوب شود؟

خراش‌ها و بریدگی‌های کوچک در حدود یک تا دو هفته. زخم‌های بخیه‌خورده در یکی دو هفته بسته می‌شوند ولی استحکام کامل چند ماه طول می‌کشد. زخم‌های بزرگ و باز که از ته پر می‌شوند، چند هفته تا چند ماه. مراحل ترمیم را در مراحل ترمیم زخم و کارهایی که ترمیم را سریع‌تر می‌کند در سرعت بخشیدن به بهبود زخم ببینید.

زخم‌های تازه‌ای که پانسمان و پیگیری می‌خواهند، زخم‌هایی که عفونت کرده‌اند یا دیر بسته می‌شوند، و زخم‌های بزرگ بعد از حوادث در کلینیک زخم پلاس درمان می‌شوند. از صفحه‌ی مشاوره یا تماس با ما وقت بگیرید.

پرسش‌های پرتکرار

زخم باز را بپوشانیم یا بگذاریم هوا بخورد؟

بپوشانید. زخمی که کمی مرطوب و پوشیده بماند، زودتر و با جای زخم کمتر خوب می‌شود و کمتر آلوده می‌شود. باور «هوا خوردن» زخم را خشک و دلمه‌دار می‌کند و ترمیم را کند می‌کند.

روی زخم باز چه پمادی بزنیم؟

برای زخم کوچک و تمیز، یک لایه وازلین ساده کافی است. پماد آنتی‌بیوتیک معمولاً لازم نیست و گاهی حساسیت پوستی می‌دهد. پودرها و مواد گیاهی روی زخم نزنید.

چرا زخم باز خارش دارد؟

خارش در روزهای ترمیم طبیعی است و از ساخته شدن بافت تازه است. زخم را نخارانید و پوست اطراف را چرب نگه دارید (خارش زخم).