زخم تروما: زخم‌های پیچیده‌ی تصادف و حوادث، درمان و مراقبت

بعد از یک حادثه، بیشتر توجه به شکستگی‌ها و آسیب‌های داخلی است و حق هم همین است. ولی زخم پوست و بافت نرم، به‌خصوص در تصادف‌های موتور، بخش بزرگی از درمان و دوره‌ی بهبود را تشکیل می‌دهد. این مقاله درباره‌ی همین زخم‌هاست: انواع زخم‌های پیچیده‌ی تروما، روند درمان آن‌ها و مراقبت بعد از بیمارستان.

انواع زخم‌های پیچیده‌ی تروما

کنده شدن پوست

وقتی اندام زیر چرخ ماشین می‌رود یا در دستگاه گیر می‌کند، پوست و چربی ممکن است مثل دستکش از روی عضله کنده شوند. گاهی پوست ظاهراً سر جایش است ولی از زیر جدا شده و خون‌رسانی ندارد. این پوست ممکن است در روزهای بعد سیاه شود و نیاز به برداشتن داشته باشد.

لت پوستی

پارگی‌هایی که یک لبه‌ی پوست را به شکل زبانه بلند کرده‌اند. اگر پایه‌ی لت باریک باشد یا رو به پایین باشد، نوک آن ممکن است خون کافی نگیرد و بمیرد.

زخم روی شکستگی باز

وقتی استخوان شکسته پوست را پاره کرده، خطر عفونت استخوان بالاست. این زخم‌ها در ساعت‌های اول آنتی‌بیوتیک و شست‌وشوی جراحی می‌خواهند و پوشاندن زود استخوان و پلاک با بافت سالم بسیار مهم است.

ساییدگی عمیق تصادف موتور

کشیده شدن روی آسفالت با سرعت بالا ممکن است همه‌ی ضخامت پوست را از بین ببرد و ذرات زیادی در زخم بنشاند. این زخم‌ها مثل سوختگی عمیق رفتار می‌کنند (ساییدگی پوست).

پارگی پوست ساق در سالمندان

پوست سالمندان، به‌خصوص کسانی که کورتون یا داروی رقیق‌کننده‌ی خون مصرف می‌کنند، نازک و شکننده است. یک ضربه‌ی کوچک به لبه‌ی تخت یا پله ممکن است تکه‌ای از پوست ساق را به شکل لت جدا کند. این زخم‌ها معمولاً بخیه نمی‌شوند، چون بخیه پوست نازک را پاره می‌کند. لت پوست را با سرم شسته، آرام سر جایش برمی‌گردانند و با نوارهای چسبی و پانسمان سیلیکونی نگه می‌دارند. روی پانسمان یک فلش می‌کشند که جهت درست برداشتن آن را نشان دهد تا لت دوباره کنده نشود.

روند درمان

1. بیمارستان: کنترل خونریزی و آسیب‌های جدی، عکس و تصویربرداری، واکسن کزاز و آنتی‌بیوتیک در صورت نیاز، و شست‌وشوی جراحی زخم‌های آلوده (کزاز).
2. جراحی اولیه: برداشتن بافت مرده و ذرات، ثابت کردن شکستگی‌ها و ترمیم رگ، عصب و تاندون اگر آسیب دیده‌اند (پارگی عصب و پارگی تاندون).
3. آماده کردن زخم: در روزها و هفته‌های بعد، بافتی که مرده برداشته می‌شود و زخم با پانسمان‌های نوین یا وکیوم تراپی تمیز و آماده‌ی بسته شدن می‌شود (دبریدمان).
4. بستن زخم: با بخیه‌ی تأخیری، پیوند پوست، یا در زخم‌هایی که استخوان و پلاک پیداست، با آوردن بافت سالم از جای دیگر بدن.
5. توانبخشی: فیزیوتراپی برای حفظ حرکت مفاصل و مراقبت از جای زخم.

مشکلاتی که باید مراقبشان بود

• عفونت: قرمزی که پخش می‌شود، ترشح چرکی و بدبو، درد بیشتر و تب (عفونت زخم).
• سیاه شدن پوست لت یا لبه‌های زخم در روزهای اول.
• دیده شدن پلاک یا استخوان در زخم؛ باید فوراً به جراح ارتوپد گفته شود.
• زخمی که چند هفته پیشرفتی ندارد؛ گاهی نشانه‌ی عفونت استخوان یا جسم خارجی باقی‌مانده است.
• جای زخم سفت و کشیده که حرکت مفصل را محدود می‌کند.

مراقبت بعد از ترخیص

• پانسمان را طبق برنامه و در جلسه‌های پیگیری عوض کنید؛ زخم‌های تروما در هفته‌های اول ممکن است مدام تغییر کنند.
• عضو آسیب‌دیده را بالا نگه دارید تا ورم کم شود.
• غذای پروتئین‌دار و آب کافی بخورید؛ بدن بعد از یک حادثه‌ی بزرگ پروتئین زیادی مصرف می‌کند (تغذیه برای ترمیم زخم).
• سیگار نکشید؛ خون‌رسانی پوست آسیب‌دیده و جوش خوردن استخوان را کند می‌کند.
• بعد از بسته شدن، جای زخم را چرب و ماساژ دهید و از آفتاب دور نگه دارید.

زخم‌های پیچیده‌ی تروما بعد از بیمارستان، از ساییدگی‌های عمیق تصادف موتور و پوست‌های کنده‌شده تا زخم‌های روی شکستگی و پارگی پوست ساق سالمندان، در کلینیک زخم پلاس با دبریدمان، پانسمان‌های نوین و وکیوم تراپی درمان می‌شوند، با هماهنگی جراح ارتوپد یا ترمیمی شما. از صفحه‌ی مشاوره یا تماس با ما وقت بگیرید. راهنمای کلی زخم‌های تازه را در درمان زخم باز بخوانید.

پرسش‌های پرتکرار

زخم تصادف چقدر طول می‌کشد تا خوب شود؟

زخم‌های ساده یکی دو هفته. زخم‌های بزرگ با از دست رفتن پوست، چند هفته تا چند ماه، و اگر پیوند لازم باشد، معمولاً سریع‌تر از وقتی که زخم خودش از ته پر شود.

پوست کنده‌شده را می‌شود دوباره سر جایش گذاشت؟

گاهی. اگر پوست تمیز است و خون‌رسانی دارد، جراح آن را سر جایش برمی‌گرداند. پوستی که از زیر جدا شده و خون‌رسانی ندارد، معمولاً در روزهای بعد می‌میرد و باید برداشته شود؛ گاهی خودِ آن پوست را نازک کرده و به شکل پیوند استفاده می‌کنند.

پارگی پوست ساق مادربزرگم را بخیه نمی‌زنند، درست است؟

بله، معمولاً. بخیه پوست نازک سالمند را پاره می‌کند. نگه داشتن لت با نوار چسبی و پانسمان سیلیکونی و پیگیری منظم روش درست است.

منابع

1. LeBlanc K و همکاران. Best practice recommendations for the prevention and management of skin tears in aged skin (ISTAP). Wounds International 2018.
2. British Orthopaedic Association and BAPRAS. BOAST: Open fractures. 2017.
3. Latifi R و همکاران. The therapeutic challenges of degloving soft-tissue injuries. J Emerg Trauma Shock 2014.