سریع‌ترین راه بهبود زخم: ۱۰ کار که ترمیم را سریع‌تر می‌کند

همه می‌خواهند زخمشان زودتر خوب شود و به همین دلیل سراغ پمادهای مختلف و توصیه‌های خانگی می‌روند. ولی سرعت ترمیم بیشتر به چند کار ساده و روزانه بستگی دارد تا به محصولی خاص. در این مقاله ده کاری را آورده‌ایم که واقعاً ترمیم را سریع‌تر می‌کنند، و چند باور رایج که کندترش می‌کنند.

۱۰ کار که ترمیم را سریع‌تر می‌کند

۱. زخم را مرطوب و پوشیده نگه دارید

زخمی که زیر یک پانسمان مناسب کمی مرطوب بماند، تا حدود دو برابر سریع‌تر از زخم خشک و دلمه‌بسته پوشیده می‌شود، چون سلول‌های پوست راحت‌تر روی سطح مرطوب حرکت می‌کنند. برای زخم کوچک، یک لایه وازلین و چسب زخم کافی است.

۲. ملایم تمیز کنید

زخم را با آب تمیز یا سرم بشویید. ضدعفونی‌کننده‌های قوی مثل الکل و آب اکسیژنه سلول‌های تازه را هم از بین می‌برند (شست‌وشوی زخم).

۳. پانسمان را بی‌دلیل باز نکنید

هر بار که زخم باز می‌شود، سرد و خشک می‌شود و ممکن است آلوده شود. پانسمان را فقط وقتی لازم است عوض کنید.

۴. فشار را بردارید

زخم پا را با کفش مناسب و کم کردن راه رفتن، زخم بستر را با جابه‌جایی و تشک مناسب، و زخم روی مفصل را با محدود کردن حرکت‌های شدید محافظت کنید (برداشتن فشار از زخم پا).

۵. پروتئین کافی بخورید

بافت تازه از پروتئین ساخته می‌شود. در هر وعده منبع پروتئین بگذارید: تخم‌مرغ، لبنیات، مرغ، ماهی، گوشت، حبوبات (تغذیه برای ترمیم زخم).

۶. آب کافی بنوشید

کم‌آبی پوست را خشک و خون‌رسانی را کم می‌کند. مگر پزشک محدودیت گذاشته باشد، به اندازه‌ای بنوشید که ادرارتان کم‌رنگ باشد.

۷. قند خون را کنترل کنید

اگر دیابت دارید، کنترل قند در دوره‌ی زخم از هر پمادی مهم‌تر است (اثر دیابت بر ترمیم زخم).

۸. سیگار و قلیان را کنار بگذارید

نیکوتین رگ‌های ریز را تنگ می‌کند. حتی کنار گذاشتن موقت در دوره‌ی ترمیم فایده دارد.

۹. تحرک داشته باشید

راه رفتن و حرکت دادن عضوهای سالم گردش خون را بهتر می‌کند. در زخم‌های ساق پا، راه رفتن و بالا گذاشتن پا هنگام استراحت ورم را کم می‌کند و ترمیم را سریع‌تر می‌کند (زخم واریسی).

۱۰. خوب بخوابید و استرس را کم کنید

کم‌خوابی و استرس طولانی دفاع بدن را ضعیف و ترمیم را کند می‌کنند. خواب کافی در شب بخشی از درمان است.

باورهایی که ترمیم را کند می‌کنند

• «زخم باید هوا بخورد»: زخم خشک دلمه می‌بندد و دیرتر خوب می‌شود.
• «آفتاب زخم را خشک و خوب می‌کند»: آفتاب پوست تازه را می‌سوزاند و جای زخم را تیره می‌کند.
• «پماد آنتی‌بیوتیک روی هر زخمی»: برای زخم تمیز لازم نیست و ممکن است حساسیت بدهد.
• «زردچوبه، روغن یا پودر گیاهی»: زخم را آلوده و پوست را حساس می‌کنند.
• «کندن دلمه»: زخم را دوباره باز می‌کند.
• «تخم‌مرغ و ماهی زخم را عفونی می‌کنند»: برعکس، منابع خوب پروتئین‌اند.

زخم چقدر طول می‌کشد؟

خراش و بریدگی کوچک در یک تا دو هفته، زخم بخیه‌خورده در حدود دو هفته، و زخم‌های بزرگ یا کهنه چند هفته تا چند ماه. مراحل طبیعی ترمیم را در مراحل ترمیم زخم ببینید. اگر زخم با این کارها پیشرفت نکرد، احتمالاً عاملی مثل کمبود خون‌رسانی، عفونت یا بافت مرده در کار است (چرا زخم خوب نمی‌شود).

درمان‌هایی که در کلینیک کمک می‌کنند

برای زخم‌هایی که با مراقبت خانه پیش نمی‌روند، درمان‌هایی هست که ترمیم را سریع‌تر می‌کنند: برداشتن بافت مرده با دبریدمان، پانسمان‌های نوین متناسب با زخم، وکیوم تراپی برای زخم‌های بزرگ و پرترشح، و پیوند پوست برای بستن زخم‌های تمیز بزرگ. انتخاب هر کدام به نوع و حال زخم بستگی دارد.

در کلینیک زخم پلاس برای هر زخم برنامه‌ای تنظیم می‌شود که بیشترین سرعت ترمیم را با کمترین درد داشته باشد. از صفحه‌ی مشاوره وقت بگیرید. اصول مراقبت روزانه را در مراقبت از زخم بخوانید.

پرسش‌های پرتکرار

بهترین پماد برای ترمیم سریع زخم چیست؟

برای زخم کوچک و تمیز، وازلین ساده زیر یک پانسمان. هیچ پمادی جای مرطوب نگه داشتن، تمیزی و برداشتن فشار را نمی‌گیرد. برای زخم‌های بزرگ‌تر، پانسمان مناسب را درمانگر انتخاب می‌کند.

ویتامین یا مکمل بخورم؟

اگر غذای متنوع و کافی می‌خورید، مکمل معمولاً لازم نیست. اگر کم‌اشتها هستید، وزن کم کرده‌اید یا کمبود ویتامین و روی دارید، پزشک مکمل مناسب را تجویز می‌کند.

آب نمک برای زخم خوب است؟

سرم شست‌وشو یک آب نمک استریل با غلظت دقیق است و برای شستن زخم خوب است. آب نمک خانگی غلیظ ممکن است بسوزاند و استریل نیست؛ آب لوله‌کشی تمیز بهتر است.

منابع

1. Winter GD. Formation of the scab and the rate of epithelization of superficial wounds in the skin of the young domestic pig. Nature 1962.
2. Guo S, DiPietro LA. Factors affecting wound healing. J Dent Res 2010.
3. Sørensen LT. Wound healing and infection in surgery: the clinical impact of smoking and smoking cessation. Arch Surg 2012.