مراقبت از زخم کودک: خراش، بریدگی و پارگی صورت در خانه و کلینیک

کودکان مدام زمین می‌خورند، از وسایل بازی می‌افتند و به لبه‌ی میز می‌خورند. برای پدر و مادر، دیدن خون روی صورت کودک ترسناک است، ولی بیشتر این زخم‌ها ساده‌اند. این مقاله کمک می‌کند بدانید کدام زخم را در خانه درمان کنید، کدام را نشان دهید و چطور پانسمان را بدون گریه و ترس عوض کنید.

کمک‌های اولیه در کودک

1. آرام بمانید؛ کودک از واکنش شما می‌ترسد. با او حرف بزنید و بگویید چه کار می‌کنید.
2. با پارچه‌ی تمیز چند دقیقه روی زخم فشار دهید. زخم‌های سر و صورت خون زیادی دارند ولی معمولاً زود بند می‌آیند.
3. زخم را زیر آب روان ولرم بشویید تا خاک و شن بیرون بیاید. آب ولرم کمتر از آب سرد کودک را اذیت می‌کند.
4. یک لایه وازلین بزنید و با چسب زخم یا پانسمان نچسب بپوشانید. چسب زخم‌های رنگی کودک را همراه‌تر می‌کنند.
5. الکل و آب اکسیژنه نزنید؛ می‌سوزانند و کودک را از پانسمان‌های بعدی می‌ترسانند.

کمک‌های اولیه‌ی زخم‌ها را با جزئیات در کمک‌های اولیه در زخم آورده‌ایم.

کدام زخم کودک باید دیده شود؟

• پارگی پیشانی، چانه، لب یا ابرو که لبه‌هایش از هم فاصله دارد.
• زخم عمیق که چربی زرد در آن دیده می‌شود، یا زخم روی دست و مفاصل (آیا زخم بخیه می‌خواهد).
• خونریزی که با ۱۰ دقیقه فشار بند نمی‌آید.
• زخم سوراخ‌شده با میخ، مداد یا شیء نوک‌تیز، به‌خصوص در کف پا.
• گاز گرفتگی حیوان یا کودک دیگر (گاز گرفتگی).
• زخمی که ذرات زیادی در آن مانده یا جسمی در آن فرو رفته.
• ضربه‌ی سر همراه استفراغ، خواب‌آلودگی، گیجی یا گریه‌ی غیرعادی؛ این‌ها مهم‌تر از خود زخم‌اند.

بستن زخم بدون بخیه

بسیاری از پارگی‌های کوچک صورت و پیشانی کودکان با چسب پوستی مخصوص بسته می‌شوند: بدون سوزن، بدون بی‌حسی تزریقی و بدون بخیه‌کشی. چسب در حدود یک هفته خودش می‌افتد. برای زخم‌هایی که بخیه لازم دارند، ژل بی‌حسی روی زخم یا تزریق آرام بی‌حسی، و گاهی داروهای آرام‌بخش سبک، کار را برای کودک راحت‌تر می‌کند. زمان کشیدن بخیه‌ی صورت کوتاه است، معمولاً ۳ تا ۵ روز (مراقبت از بخیه).

تراشه و خار

تراشه‌ی چوب یا خار سطحی را با پنس تمیز در جهتی که وارد شده بیرون بکشید و بعد محل را بشویید. اگر خیلی عمیق است، زیر ناخن رفته، یا تکه‌ی شیشه است، خودتان دستکاری نکنید و نشانش دهید. تراشه‌ی کوچکی که بیرون نمی‌آید، گاهی بعد از چند روز خودش بیرون می‌زند؛ ولی اگر قرمز و دردناک شد، باید بیرون آورده شود.

تعویض پانسمان بدون گریه

• پانسمان را بعد از حمام یا با خیس کردن چسب با آب ولرم بردارید تا کنده شدنش درد نداشته باشد.
• چسب را آرام، موازی پوست و هم‌جهت با موها بکشید، نه رو به بالا.
• پانسمان‌های سیلیکونی کمتر به پوست کودک آسیب می‌زنند.
• کودک را با کارتون، قصه یا بازی سرگرم کنید و به او اجازه دهید در کار کمک کند، مثلاً چسب را خودش انتخاب کند.
• بعد از پانسمان، او را تشویق کنید.

مراقبت در روزهای بعد

• زخم را روزی یک بار هنگام حمام بشویید و پانسمان را عوض کنید.
• ناخن‌های کودک را کوتاه کنید تا دلمه را نکند. زخمی که کنده شود دیرتر خوب می‌شود و جای زخم می‌گذارد.
• زخم‌های صورت را بعد از خوب شدن، تا چند ماه از آفتاب دور نگه دارید یا ضدآفتاب کودک بزنید.
• کارت واکسن کودک را ببینید؛ اگر واکسن‌های کزاز طبق برنامه زده شده، معمولاً واکسن اضافه لازم نیست (کزاز).

پوست کودک چه فرقی دارد؟

پوست کودک نازک‌تر است و زودتر خوب می‌شود، ولی داروها و مواد را بیشتر جذب می‌کند. پمادهای کورتون‌دار، بی‌حس‌کننده یا گیاهی ناشناخته را بدون نظر پزشک روی زخم کودک نزنید. سوختگی در کودکان مراقبت جداگانه‌ای دارد (سوختگی در کودکان).

زخم‌های کودکان، از پارگی‌های کوچک صورت تا زخم‌هایی که عفونت کرده‌اند یا دیر خوب می‌شوند، در کلینیک زخم پلاس با پانسمان‌های کم‌درد و حوصله درمان می‌شوند. از صفحه‌ی مشاوره وقت بگیرید. درمان خراش و بریدگی را در ساییدگی پوست و درمان بریدگی بخوانید.

پرسش‌های پرتکرار

زخم کودک را باز بگذاریم که هوا بخورد؟

نه. زخم پوشیده و کمی مرطوب زودتر و با جای زخم کمتر خوب می‌شود. وازلین و چسب زخم کافی است.

زخم کودک جای زخم می‌گذارد؟

پوست کودک خوب ترمیم می‌شود و خراش‌های سطحی معمولاً جای زخم نمی‌گذارند. برای پارگی‌های صورت، بستن درست زخم، جلوگیری از کندن دلمه و محافظت از آفتاب، جای زخم را کم‌رنگ‌تر می‌کند.

با زخم کودک حمام برویم؟

بله، دوش کوتاه اشکالی ندارد و بهترین زمان برای شستن زخم و عوض کردن پانسمان است. فقط تا بسته شدن زخم، کودک را مدت طولانی در وان یا استخر نگذارید.